Artykuł ten prezentuje tłumaczenie przepisów rozgrywania prób użytkowych (tzw. sprawdzianów predyspozycji) dla koni fryzyjskich w dyscyplinie ujeżdżenia i powożenia zgodnie z regułami KFPS na dzień 01.2010 roku.

W teście uczestniczyć może koń fryzyjski powyżej 4 roku życia. Możliwe jest przystąpienie do egzaminu z kilku dyscyplin w jednym dniu. W ciągu roku jeden koń może przystąpić do egzaminu w jednej z dyscyplin dwukrotnie.

Najważniejsze założenia:

• Koń może być wykluczony z egzaminu (przed lub w trakcie trwania) z powodów takich jak kulawizna, zły stan zdrowia, niewłaściwe zachowanie lub nieodpowiedni sposób jazdy.
• Koń może być prezentowany przez dowolnego jeźdźca, dopuszczalna jest też zmiana jeźdźców w różnych testach.
• Obowiązuje posiadanie aktualnych szczepień.
• Wyniki testu są ogłaszane uczestnikom po zakończeniu przejazdu, otrzymają też ich kopię drogą mailową i będą one opublikowane w czasopiśmie Phryso.
• Ocena opiera się na klasycznej skali treningowej („German Scale of Training”)

Obowiązuje punktacja w skali od 1 do 10:

0    niewykonane
1    bardzo źle
2    źle
3    prawie źle
4    niedostatecznie
5    dostatecznie
6    zadowalająco
7    dość dobrze
8    dobrze
9    bardzo dobrze
10   doskonale

W przypadku różnic w ocenach sędziów obowiązuje zasada zaokrąglania do x.3 i x.7 (gdy parametr zostanie oceniony na 6.5 przez sędziego A i na 6 przez sędziego B ocena wyniesie 6.3; natomiast gdy dwie oceny będą na poziomie 6.5 i 7 to sumaryczna wyniesie 6.7).

 

Próba wierzchowa

Zawodnika obowiązuje ubiór jeździecki i odpowiednie nakrycie głowy.

1.	A-F-B-M	Wjazd kłusem roboczym, w lewo.
2.	H-X-F	Zmiana kierunku, kilka kroków w kłusie pośrednim.
3.	A-C	Serpentyna z 3 łukami na szerokość ujeżdżalni.
4.	Pomiędzy B i F	Stęp pośredni.
	K-B	Zmiana kierunku.
5.	Pomiędzy C i H	Kłus roboczy.
6.	Pomiędzy A i F	Galop roboczy w lewo.
	B-E-B	Koło w lewo o średnicy 20m dwa razy, kilka kroków galopu pośredniego.
7.	Pomiędzy M i C	Kłus roboczy.
8.	Pomiędzy E i K	Stęp pośredni.
	F-E	Zmiana kierunku.
9.	Pomiędzy H i C	Kłus roboczy.
10.	Pomiędzy F i A	Galop roboczy w prawo.
	A	Koło w prawo o średnicy 20m dwa razy, kilka kroków galopu pośredniego.
11.	Pomiędzy A i K	Kłus roboczy.
12.	Pomiędzy H i C	Stęp pośredni.
	B	Wjazd na linię środkową.
13.	Pomiędzy B i E	Zatrzymanie.
		Ruszyć kłusem roboczym.
	E	W lewo.
14.	A	Koło w lewo o średnicy 20m x2, kilka kroków z obniżeniem i wydłużeniem szyi (żucie z  ręki).
	A-F-B	Skrócenie wodzy.
15.	Pomiędzy M i C	Stęp pośredni.
16.	Pomiędzy E i K	Kłus roboczy.
17.	F-X-H	Zmiana kierunku, kilka kroków w kłusie pośrednim.
18.	Przed M	Kłus ćwiczebny.
	Pomiędzy M i B	Step pośredni.
	B-F-A-K	Obniżenie i wydłużenie szyi (żucie z ręki).
19.	K-X-G	Wjazd na linię środkową i
	Pomiędzy K i X	skrócenie wodzy.
20.	Pomiędzy X i G	Zatrzymanie i ukłon.
		Opuszczenie ujeżdżalni stępem w A

Ocena:

• Stęp (praca kończyn, długość wykroku, rytm i regularność)
• Kłus (wykrok, impuls, kadencja czyli moment zawieszenia, rytm i regularność)
• Galop (wkraczanie zadnimi kończynami pod kłodę, rytm i regularność, wydłużenie ramy ciała)
• Równowaga (zdolność do rozłożenia ciężaru ciała z optymalnym przeniesieniem części masy na tył)
• Elastyczność (praca mięśni)
• Impuls (chęć do ruchu naprzód, posłuszeństwo)
• Przydatność do ujeżdżenia (samoniesienie, łatwość ruchu, przepuszczalność, lekkość i łatwość wykonywania przejść, ruch po prostej i na łuku)

Ocena testu wierzchowego:

stęp	kłus	galop	równowaga	elastyczność	impuls	przydatność	suma
2x	2x	2x	1x	1x	1x	1x

 

Próba zaprzęgowa

1.	A-C	Wjazd kłusem roboczym.
	C	W lewo.
2.	A	Koło o średnicy 20 m.
3.	F-X-H	Zmiana kierunku, kilka kroków w kłusie pośrednim.
4.	A	Serpentyna z 3 łukami na szerokość ujeżdżalni.
5.	Pomiędzy F i A	Stęp pośredni.
	K-B	Zmiana kierunku.
6.	E	Wjazd na linię środkową.
	Pomiędzy E i B	Zatrzymanie i nieruchomość przez kilka sekund. Stęp roboczy.
	B	W prawo.
7.	F-A-K	Kłus roboczy.
8.	E-B-E	Koło w lewo o średnicy 20m x2, kilka kroków z obniżeniem i wydłużeniem szyi (żucie z ręki).
	Pomiędzy H i C	Skrócenie wodzy.
9.	K-X-M	Zmiana kierunku, kilka kroków w kłusie pośrednim.
10.	K-D-E	Skręt w lewo i
11.	Pomiędzy D i E	stęp pośredni.
12.	F-D-B	Skręt w prawo i
13.	Pomiędzy D i B	kłus pośredni.
14.	Pomiędzy E i K	Stęp pośredni.
	K-A-F	Obniżenie i wydłużenie szyi (żucie z ręki).
15.	F-X-G	Wjazd na linię środkową i
	Pomiędzy F i X	skrócenie wodzy.
	Pomiędzy X i G	Zatrzymanie i ukłon.
		Opuszczenie ujeżdżalni stępem w A

Ocena:

• Stęp (praca kończyn, długość wykroku, rytm i regularność)
• Kłus (wykrok, impuls, rytm i regularność)
• Równowaga (zdolność do rozłożenia ciężaru ciała z optymalnym przeniesieniem części masy na tył)
• Elastyczność (praca mięśni)
• Impuls (chęć do ruchu naprzód, posłuszeństwo)
• Przydatność do powożenia (posłuszeństwo, prezencja itp.)

Ocena testu zaprzęgowego:

 

 

Próba zaprzęgowa - powożenie pokazowe

Tłumaczenie dostępne na życzenie.

Szczegółowe wyjaśnienia:

Stęp:

Kłus:

Kłus jest chodem dwutaktowym. W kłusie w fazie podparcia znajdują się naprzemiennie kończyny po przekątnej rozdzielone fazą zawieszenia. Kłus powinien charakteryzować się swobodą, aktywnością i regularnością kroków.

Podczas testu IBOP wymagany jest kłus roboczy i pośredni.

W kłusie roboczym koń powinien poruszać się w równowadze, być postawiony na pomoce, poruszać sie z tendencja do przodu równymi elastycznymi krokami i przy aktywnej pracy stawów skokowych. Określenie „aktywna praca stawów skokowych”
podkreśla ważność impulsu pochodzącego z aktywności tylnych kończyn.

Kłus pośredni plasuje się pomiędzy kłusem roboczym a wyciągniętym, przy czym jest bardziej okrągły aniżeli ten ostatni i bez spieszenia. Koń porusza sie z wyraźną tendencją do ruchu naprzód z wydłużeniem wykroków oraz linii ciała oraz z impulsem pochodzącym od zadu. Jeździec pozwala koniowi na nieznaczne wysunięcie głowy przed pion w porównaniu do kłusa roboczego, z nieznacznym obniżeniem głowy i szyi. W kłusie pośrednim kroki powinny być regularne, a całość ruchu w równowadze i bez usztywnienia. Koń w ten sposób kryje większą ilość terenu z zachowaniem niezmiennego tempa.

Jakość kłusa ocenia sie uwzględniając regularność i elastyczność kroków, kadencję i impuls, pracę tylnich kończyn. Jakość chodu wynika z rozluźnienia grzbietu i dobrego zaangażowania zadu oraz zdolności do utrzymania tego samego rytmu i naturalnej równowagi we wszystkich rodzajach kłusa.

Galop:

Galop jest chodem trójtaktowym. Galop powinien charakteryzować sie lekkością, kadencją i regularnością. Przejścia do galopu powinny odbywać się bez wahania.

Podczas testu IBOP wymagany jest galop roboczy i kilka kroków pośredniego.

Galop roboczy zajmuje miejsce pomiędzy galopem zebranym a pośrednim i jest to podstawowy rodzaj galopu. Koń powinien pokazać naturalną równowagę będąc postawionym na pomoce, poruszać sie z tendencją do przodu, lekkimi i aktywnymi skokami, z dobrą pracą zadu. Określenie „dobra praca zadu” podkreśla wagę impulsu pochodzącego z aktywnych kończyn tylnych. Obszerność skoków galopu jest równa mniej więcej jednej długości konia.

W galopie pośrednim są wymagane dłuższe, bardziej obszerne skoki galopu (w porównaniu z galopem roboczym) i odpowiednie zwiększenie ram bez utraty równowagi i taktu. Zawodnik pozwala koniowi postawionemu na pomocach na nieznaczne wysunięcie głowy przed pion w przód i jednocześnie na nieznaczne obniżenie głowy i szyi.

Jakość galopu jest oceniana na podstawie regularności i lekkości skoków, wyniosłości (tendencja „do góry”) i kadencji, wynikających z przyjęcia kiełzna przy zachowaniu rozluźnienia w potylicy, z zaangażowania tylnych kończyn i aktywności zadu. Ponadto oceniana jest umiejętność utrzymania rytmu i zachowania naturalnej równowagi, również przy przejściu z jednego rodzaju galopu do drugiego. Koń powinien być wyprostowany na linii prostej i prawidłowo zgięty na łukach.

Równowaga:

Określa zdolność konia do rozłożenia ciężaru ciała odpowiednio na wszystkie kończyny zgodnie z ich ruchem w danym chodzie. W zależności od stopnia wytrenowania konia zad musi przejąć większą cześć ciężaru ciała a tym samym odciążyć przód. W czasie ruchu oraz wykonywania ćwiczeń koń musi pozostawać w niezmienionej równowadze i rozluźnieniu zachowując rytmiczność kroków oraz podstawienie zadu.

Elastyczność:

Elastyczność czyli łatwość z jaką koń porusza się na łukach. Koń powinien wykazywać dobrą giętkość boczną oraz elastyczność mięśni bez niepożądanego napięcia czy oporu kręgosłupa i stawów pozostając zdolnym do utrzymania niezmienionego rytmu w ruchu.

Impuls:

Indukowana i kontrolowana przez jeźdźca chęć konia do ruchu naprzód. Kontroli muszą podlegać stopień energii i dążność do ruchu naprzód prowadzące do zmiany chodu/tempa.
Ocenie podlega kontrolowana przez jeźdźca energia wytwarzana przez zad konia i prowadząca do większego zebrania konia (podstawienia zadu). Należy pamiętać, iż zwiększenie szybkości nie oznacza zwiększonego impulsu, a powoduje spłaszczenie chodów.

Przydatność do…:

Parametr ten określa ogół indywidualnych cech konia pożądanych w danej dyscyplinie, cechy te są zawsze oceniane jako całość.

Dodatkowe informacje i wyjaśnienia:

Przejścia:

Zatrzymania, zmiany chodów i zróżnicowanie tempa w obrębie danego chodu (kłus roboczy - kłus pośredni, galop roboczy - galop pośredni). Przejścia powinny być wykonane wyraźnie, z utrzymaniem tego samego rytmu i kadencji. Koń powinien pozostać lekki w ręku, spokojny i utrzymujący poprawna postawę. Zwraca się ponadto uwagę na zachowanie impulsu, rozpoczęcie przejścia w kierunku od zadu do przodu, przyjęcie wędzidła. W przypadku testu IBOP przejścia mają charakter progresywny a jeździec ma więcej czasu na przygotowanie konia do zmiany chodu/tempa. Przejście nie musi być wykonane w ściśle określonym miejscu (literze), ponieważ nacisk kładziony jest na jakość a nie na dokładność.

Zmiany kierunku:

Przy zmianie kierunku koń powinien dostosować swoje zgięcie do krzywizny linii, po której się porusza, będąc rozluźnionym i reagującym na żądania jeźdźca bez oporu lub zmiany chodu, rytmu czy tempa.

Żucie z reki:

Żucie z ręki jest sprawdzianem równowagi, giętkości, posłuszeństwa i rozluźnienia konia. Podczas prawidłowo wykonanego żucia z ręki koń obniża szyję i wysuwa ją do przodu przy utrzymaniu stałej, elastycznej łączności z ręką jeźdźca. Rytm chodu musi być utrzymany, a koń powinien pokazać swobodę łopatek i dobrze zaangażowany zad. Podczas skracania wodzy, koń musi akceptować kontakt bez oporu w pysku, z przepuszczalną potylicą.

Źródła: KFPS, FEI, PZJ

©  Copyright by Izabela Grzonka