Wzorzec rasy

Cel hodowli

Celem hodowli koni rasy fryzyjskiej jest wyhodowanie jak najpiękniejszych koni z zachowaniem typowych dla tej rasy cech zewnętrznych, przy możliwie jak największym ograniczeniu współczynnika spokrewnienia. Ponadto dąży się do spełnienia aktualnie panujących trendów, kładziony jest nacisk na zdobywanie osiągnięć sportowych a także przydatności koni do użytkowania rekreacyjnego.

Wzorzec rasy

wzorzec_rasy_stoj.jpg

Fryzy są to konie szlachetne, o harmonijnej i proporcjonalnej budowie ciała. Posiadają średniej wielkości głowę o bystrych i wyrazistych oczach, czujne uszy, lekko zwrócone ku sobie koniuszkami. Delikatnie wygięta szyja proporcjonalnej długości, stosunkowo wysoko osadzona to kolejna cecha charakterystyczna tych koni. Posiadają grzbiet dość silny, zad niezbyt krótki, nie powinien być spadzisty. Głęboka klatka piersiowa z dobrze wysklepionymi żebrami zapewnienia organom wewnętrznym odpowiednią przestrzeń do poprawnego funkcjonowania; silna, ukośnie ustawiona łopatka o odpowiedniej długości, mocne i dobrze rozwinięte kończyny oraz kopyta stanowiące jak najlepszą podstawę są wyznacznikami wysokiej przydatności użytkowej tych koni. Ponadto charakteryzują je płynne, dostojne ruchy o wysokiej akcji kończyn oraz majestatyczny wygląd dzięki pięknej grzywie, pięknym i długim ogonie oraz perfekcyjnie wyprofilowanym pęcinom. Jako idealny wzrost dla tej rasy uznaję się 160cm w wieku 3 lat, najbardziej pożądaną maścią jest jednolicie kara. Podsumowując- jest to wyjątkowy koń o wielkiej prezencji, pełen temperamentu, chętny do współpracy, którego dodatkową zaletą jest nad wyraz szczery charakter.
  • Głowa
Szlachetna. Profil głowy prosty lub lekko szczupaczy. Niewielkie, ruchliwe uszy o końcówkach nieznacznie skierowanych ku sobie. Powinna być ponadto sucha i wyrazista, łagodnie łącząca się z szyją i poprawnie na niej osadzona pozostawiając swobodę ruchów.
  • Szyja
Łagodnie wygięta, odpowiedniej długości, o dobrym umięśnieniu. Dość wysoko osadzona.
  • Kłąb
Dobrze wykształcony, nie może być zbyt płaski ani ostry.
  • Grzbiet
Nie nazbyt długi, dobrze umięśniony. Dopuszczalny jest nieco bardziej miękki grzbiet.
  • Lędźwie
Odpowiednio szerokie, silne, dobrze umięśnione i płynnie przechodzące w zad.
  • Zad
Dość długi, lekko spadzisty, szeroki i dobrze umięśniony. Zwłaszcza mięsień pośladkowy powinien być długi i dobrze rozwinięty. Ogon nie powinien być osadzony zbyt nisko.
Długa łopatka o skośnym osadzeniu w stosunku do grzbietu.
  • Klatka piersiowa
Klatka piersiowa nie powinna być ani wąska ani wyjątkowo szeroka.Stosunkowo długie i dobrze wysklepione dla zapewnienia organom wewnętrznym odpowiedniej przestrzeni do poprawnego funkcjonowania. Jednakże klatka piersiowa nie powinna mieć beczkowatego kształtu. Brzuch o wystarczającej pojemności.
  • Kończyny
Kończyny o poprawnej postawie. Patrząc z przodu musi być zachowany odstęp jednego kopyta między kończynami. Patrząc z boku na kończyny przednie muszą być one pionowo ustawione do stawu pęcinowego, który jest nachylony pod kątem 45 stopni do podłoża. Śródstopie nie powinna być zbyt długie natomiast przedramię musi wykazywać odpowiednią długość. Patrząc od tyłu kończyny powinny być proste, patrząc od boku kończyny tylnie muszą być właściwie ustawione, wykazywać mocną budowę. W przypadku kończyn tylnych śródstopie może być dłuższe, udo również długie i dobrze umięśnione. Staw skokowy ugięty pod kątem 150 stopni, kąt nachylenia tylnej pęciny 55 stopni w stosunku do podłoża.
Stawy kończyn muszą być dobrze wykształcone, suche i wytrzymałe.

Ruch

Na przestrzeni ostatnich kilku lat zaczęto zwracać szczególną uwagę na jakość chodów. Koń fryzyjski powinien charakteryzować się ekspresją ruchu, mocną akcją kończyn oraz charakterystycznym ruchem "z nadgarstka", a także należytą akcją kończyn tylnych. W każdym chodzie powinna być mocno zaznaczona praca zadu. Określenie "koguci chód" może dotyczyć wyłącznie starego typu fryza.

wzorzec_rasy_ruch.jpg

Szczegółowymi przepisami FPS zostały również objęte chody:
  • Stęp
Prosty, zamaszysty i sprężysty chód. Długi wykrok, ruch z ugięciem w stawie nadgarstkowym, dobra akcja zadnich kończyn wkraczających głęboko pod kłodę.
  • Kłus
Zamaszysty i posuwisty, dostojny. Musi sprawiać wrażenie lekkości i zawierać moment zawieszenia nad ziemią. Dobra akcja zadnich kończyn.
  • Galop
Rytmiczny i harmonijny, z dobrą akcją zadu, "okrągły".

Wady dyskwalifikujące

Konie fryzyjskie posiadające następujące wady nie mogą być wpisane do Księgi Głównej:

  • duże wady w budowie kończyn (szpat, trwały przykurcz kończyn tylnych)
  • mniejsze wady w budowie kończyn tj. lekki przykurcz, zesztywnienie stawów
  • trwałe kulawizny
  • deformacje w budowie pyska
  • odmiany i białe kępki włosów w niedozwolonych miejscachzbyt mały wzrost (poniżej 150 cm)

Umaszczenie

Konie fryzyjskie są maści karej, bez odmian (dopuszczalne są drobne skupiska białych włosów na głowie). Maścią preferowaną jest tzw. "jet black" czyli jednolicie kara, występuje też maść "coal black"- smoliście czarna oraz "brown-black"- kara płowiejąca. Maść kara płowiejąca nie jest wadą u klaczy i wałachów, natomiast jest nie dopuszczalna u ogierów z licencją.
Ze względu na wysokie pokrewieństwo w obrębie rasy w wyniku kojarzenia koni maści karej zdarza się uzyskać potomstwo z odmianami lub potomstwo maści kasztanowatej- takie konie nie mogą być wpisywane do ksiąg.
Pojawianie się osobników maści kasztanowatej wynika z faktu, iż w obrębie rasy zdarzają się osobniki heterozygotyczne (Ee) posiadający recesywny gen maści kasztanowatej (e), osobniki o takim genotypie skojarzone ze sobą mogą dać kasztanowate źrebięta. Od roku 1998 ogiery posiadające gen (e) nie są dopuszczane do rozrodu, w hodowli są jeszcze 3 ogiery posiadające ten gen: Wicher, Jillis i Abe. Klacze mające być kryte jednym z nich muszą mieć wykluczone posiadanie genu (e) poprzez badanie

Wysokość w kłębie

Współczesny fryz jest koniem o średniej wysokości w kłębie, górna granica nie jest wyznaczana- istotne jest, aby koń wykazywał harmonijną i poprawną budowę. Regulacjami ksiąg stadnych objęty jest minimalny wzrost: 150 cm dla klaczy stadnych, 155 cm dla klaczy z premią ster, 158 cm dla licencjonowanego ogiera. Idealny wzrost to 160cm.

Źródło: The Rules and Regulations of Royal Association "Het Friesh Paarden- Stamboek 2001

© Copyright by Izabela Grzonka