Selekcja w obrębie rasy fryzyjskiej

Selekcja w FPS ma nieco odmienny charakter niż w innych organizacjach dla zapewnienia kontynuacji hodowli w czystości rasy, a także ze względu na inny wzorzec konia. Jest ona też dużo ostrzejsza. Ocenie podlegają: eksterier, ruch, temperament, chęć do pracy oraz zdolności pod kątem użytkowania wierzchowego i zaprzęgowego jak również siła przekazywania cech potomstwu. Największa ostrość selekcji dotyczy osobników męskich. Liczba wszystkich ogierów posiadających licencję na krycie utrzymywana jest na poziomie 80-100 sztuk; mimo iż rocznie kilkaset młodych ogierów otrzymuje szansę stania się reproduktorami po wszystkich etapach selekcji włącznie z próbami użytkowymi pozostaje kilka. W porównaniu do klaczy każdy z ogierów zostawia po sobie dużo więcej potomstwa, dlatego ważne jest aby był on jak najbliższy ideałowi.
W Holandii częstotliwość lokalnych przeglądów jest dość duża, ponadto raz w roku odbywają się Centralne Przeglądy dla ogierów i dla klaczy. W Polsce przeglądy organizowane są dotychczas co 2 lata. Holenderska inspekcja podróżuje po całym kraju oceniając konie od źrebiąt począwszy, na ogierach skończywszy.

Ocena koni fryzyjskich przeprowadzana jest wg określonych kategorii wiekowych, na specjalnych przeglądach (wyjątkowo poza nimi- tzw. przeglądy domowe).

Istnieją następujące przeglądy:

  • Przegląd do Ksiąg- dla klaczy, wałachów i źrebiąt. Przeprowadzane są podczas trwania Dni Hodowlanych, oraz w czasie regionalnych przeglądów organizowanych przez związki hodowców. Przeglądy w obrębie hodowli przewidziane są jedynie dla źrebiąt oraz ich matek zarejestrowanych w Księdze Źrebiąt.
  • Główny Przegląd- obejmuje konie, które podczas wyżej wymienionych przeglądów otrzymały I premię:
      Klacze roczne i dwuletnie
      Klacze Reprezentacyjne od 3 roku życia
      Klacze Wzorcowe
      Wałachy Reprezentacyjne do 10 lat włącznie
  • Przegląd dla ogierów
  • Centralna Selekcja dla ogierów
Podczas przeglądów konie mogą zdobywać premie (I, II, III) lub tytuły (Reprezentacyjny, Wzorcowy). Wyżej wymienione wyróżnienia nie są przyznawane dożywotnio, po każdym przeglądzie mogą ulec zmianie.

Podczas przeglądów oceniane są między innymi: eksterier, prawidłowy rozwój, chody w ręku i luzem, prezencja i ogólne wrażenie, charakter, przydatność do użytkowania jeździeckiego.

Prezentacja koni podczas przeglądów

Podstawowe parametry oceniane są na specjalnej arenie w kształcie trójkąta o wymiarach 10x15m.

 

arena.jpg

 

Kolejność prezentowanych koni ustalana jest w porozumieniu z sędziami. Zwykle oceniane są kolejno: źrebięta, roczne klaczki, dwuletnie klaczki, klacze 3 letnie, klacze starsze, wałachy i ogiery. Następnie konie mają wszczepiane czipy (czasem odbywa się to przed oceną), są mierzone, pobiera się próbki włosia do prób DNA itd.

Konie do przeglądu prezentowane są w ręku (konie dorosłe) lub luzem (źrebięta przy matkach). Najpierw prezentowane są sędziom w pozycji stój w celu oceny budowy, następnie w stępie i kłusie w taki sposób aby prowadzący znajdował się po zewnętrznej stronie.
Źrebięta i roczniaki powinny pokazywane być w kantarkach, konie od 2 roku życia w ogłowiu wędzidłowym. Tradycyjnie ogłowia są białego koloru, nie jest to jednak konieczny wymóg.
Konie powinny być wyczyszczone, dopuszczalne są niektóre dodatkowe zabiegi pielęgnacyjne. Nie wolno natomiast pokazywać konia z jakimkolwiek dodatkowym "ekwipunkiem" typu owijki itp.
Osoba prezentująca konia oraz osoba towarzysząca powinny być ubrane na biało.

Reguły obowiązujące dla poszczególnych kategorii koni:

Źrebięta

Minimalny wiek źrebięcia zgłaszanego do Przeglądu wynosi 6 tygodni, maksymalny 6 miesięcy (w przypadku kiedy przeglądy w Polsce odbywają się co 2 lata pokazywane są wszystkie nie ocenione jeszcze źrebięta). Źrebię powinno być oceniane przy matce, komisja zwraca uwagę na konstytucję, rozwój źrebięcia oraz ruch w 3 chodach- stęp oceniany jest w ręce, kłus i galop luzem przy matce.

Klacze i wałachy trzyletnie i starsze pretendujące do wpisu do Ksiąg

Konie te muszą być zarejestrowane w Księdze Źrebiąt, muszą też spełniać określone wymagania. Minimalna wysokość w kłębie 150cm. Jeżeli otrzymały III premię lub pozostały bez premii wpisywane są do Księgi Głównej lub Dodatkowej I (w zależności od pochodzenia).
Konie o minimalnym wzroście 155cm, bardzo dobrym eksterierze, doskonałych chodach i prezencji, które podczas oceny otrzymały I lub II premię zostają wpisane do Rejestru Koni Reprezentacyjnych.
Konie nie spełniające warunków (wady budowy, odmiany, kontuzje itp.) pozostają w Księdze Źrebiąt.

Wady dyskwalifikujące:
- duże wady w budowie kończyn (szpat, trwały przykurcz kończyn tylnych,
- mniejsze wady w budowie kończyn tj. lekki przykurcz, zesztywnienie stawów
- kulawizny
- deformacje w budowie pyska
- odmiany i białe kępki włosów w niedozwolonych miejscach
- zbyt mały wzrost

Klacze czteroletnie i starsze pretendujące do wpisu do Księgi Klaczy Wzorcowych

Warunkiem wpisu do tego rejestru jest wzrost minimum 158cm w kłębie, wzorcowy eksterier i ruch, urodzenie źrebięcia i zdanie próby dzielności z wynikiem minimum 77%

Selekcja ogierów

Przegląd dla ogierów obowiązkowo obejmuje konie w wieku 4 do 12 lat, które są wpisane do Księgi Głównej. Ogiery 2,5 letnie i starsze zapisane w Księdze Źrebiąt i pretendujące do włączenia do Księgi Głównej mogą być przedstawiane. Konie starsze również mogą być oceniane.

Kategorie koni poddawanych ocenie i możliwości ich premiowania

kategorie_koni_do_selekcji.jpg

Źródło: The Rules and Regulations of Royal Association "Het Friesh Paarden- Stamboek i www.fhana.com

© Copyright by Izabela Grzonka