Przygotowanie konia fryzyjskiego do Przeglądu Hodowlanego

Konie fryzyjskie podlegają ocenie oraz selekcji na specjalnych zasadach, określonych przez Holenderską Księgę Stadną. Przeglądy hodowlane odbywają się przy udziale wykwalifikowanej komisji holenderskiej składającej się z sędziów i inspektora. W Holandii sezon przeglądów rozpoczyna się w maju a kończy Centralną Inspekcją w październiku. W innych krajach przeglądy organizowane są zazwyczaj późnym latem lub wczesną jesienią, w Polsce zwykle we wrześniu/październiku. Oceniane są różne grupy wiekowe koni, jednak najważniejsza jest ocena koni trzyletnich i starszych pretendujących do wpisu do Księgi Głównej (lub dodatkowej) oraz ocena źrebiąt. Można na przeglądzie również prezentować klacze roczne i dwuletnie oraz 2,5 ogiery, należy jednak mieć na uwadze iż nie jest to najlepszy wiek ze względu na intensywną przebudowę u koni, która może wpłynąć na niewłaściwe proporcje ciała i niższą ocenę. Oceniane są również konie starsze- te, ciągle pozostające w Księdze Źrebięcej (Veulenboek) oraz konie z wpisem do Księgi Głównej ale pretendujące do wyższego tytułu (Ster, Crown lub Model). U koni fryzyjskich punktowana jest budowa oraz ruch w stępie i kłusie, informacje na temat ocenianych cech znajdują się w formularzu oceny (Linear Scoring Form). Średnia otrzymanych punktów decyduje o przyznanej koniowi premii.

 keuring

W czasie przeglądu bardzo istotne jest umożliwienie koniowi zaprezentowania się w jak najlepszy sposób. Nie należy traktować tego jako „poprawiania natury konia” a wydobycie jego najlepszych cech. Często nawet nieumyślnie możemy sprawić, iż koń zaprezentuje się w sposób niekorzystny- krzywo stanie, będzie się wiercił, w ruchu będzie napierał tracąc rytm lub będzie ospały. A zaledwie kilka punktów może zadecydować o przyznanej koniowi premii i tytule, warto więc o nie powalczyć. Decydując się na pokazanie konia na Przeglądzie Hodowlanym powinniśmy podjąć się więc jego przygotowania. Istnieje kilka ważnych reguł, które należy przestrzegać.

          Kilka generalnych zasad:

  • Prezentowane konie powinny być zadbane i czyste, mile widziane są kopyta wypolerowane specjalną czarną pastą, do której nie przykleja sie piasek czy kurz (możliwe do kupienia w Polsce, w lepszych sklepach jeździeckich lub przez Internet).
  • Wskazany jest naturalny sposób prezentacji- grzywa i ogon powinny być rozpuszczone, dla koni o maści płowiejącej lub z odmianami nie można stosować specyfików mających na celu zamaskowanie „niedoskonałości”.
  • Źrebięta prezentowane są w kantarkach (mile widziane białe), roczniaki i dwulatki w kantarach lub prezenterkach bezwędzidłowych, konie dorosłe (3+) w ogłowiu wędzidłowym (wędzidło proste lub łamane), w tradycyjnych białych lub zwykłych czarnych prezenterkach (bez nachrapnika, prowadzone na uwiązie z łańcuszkiem a nie na wodzach).
  • Zaleca się kucie koni dorosłych na 4 nogi (zwykłe podkowy, nie grubsze niż 8 mm), choć nie jest to konieczne. 
  • Osoby prezentujące konia powinny być ubrane w schludny, najlepiej biały strój- jest to zgodne z holenderską tradycją. Jest to również wyrazem szacunku dla komisji.
  • Do prezentacji konia w ruchu można używać (w umiarkowany sposób) bata i „grzechotki” (zwykły, metalowy lub plastikowy pojemnik napełniony kamyczkami, grochem itp.).
  • Właściciel musi mieć przy sobie dokumenty konia (rodowód i paszport). Właściciel musi być członkiem FPS’u oraz powinien być członkiem ZHKFwP. Koń musi być uprzednio zgłoszony do przeglądu.
  • W Holandii częstą praktyką jest oddawanie koni do prezentacji tzw. „handlerom”- są to osoby wykwalifikowane, potrafiące wydobyć najlepsze cechy konia w czasie oceny, o dobrej kondycji wymaganej do dotrzymania tempa koniowi.

Prezentacja

Konie podczas oceny prezentowane są według określonego schematu. Pierwszą część stanowi ocena konia w stój. Koń powinien stać równo na 4 kończynach, w sposób naturalny. Szyja powinna być ustawiona prosto a koń uważnie patrzeć przed siebie. Konia należy ustawiać stroną bez grzywy w kierunku inspekcji, co umożliwia właściwą ocenę. Sędziowie nie przepadają za końmi wiercącymi się utrudnia to bowiem ocenę.
 
 keuring

Następnie koń pokazywany jest w ruchu na trójkącie. Umożliwia to sędziom ocenę pod różnymi kątami. Prowadzący musi poruszać się oczywiście po zewnętrznej stronie konia. Istotne jest aby koń kroczył energicznie, ale naturalnie. Bardzo ważna jest znajomość konia, jakich bodźców potrzebuje dla optymalnej prezentacji. Dozwolone jest użycie bata w powietrzu oraz wspomnianych grzechotek, trzeba jednak uważać gdyż czasem działania mające na celu pobudzenie konia i wyciągnięcie ruchu powodują zaburzenie równowagi i utratę rytmu (te cechy są także oceniane). Prowadzący musi dostosować tempo i „pracę” uwiązem tak aby nie ograniczać ruchu konia ale sprawować nad nim delikatną kontrolę. Mile widziane jest aby koń poruszał się dynamicznie, z naturalnie uniesioną głową i szyją, z długim wykrokiem. O dobrej prezentacji należy też pamiętać przed wejściem na ring oraz po zejściu z niego, ponieważ sędziowie często obserwują konie poza areną.


 keuring

 

Przygotowanie koni

Dla poważnego hodowcy przygotowanie konia do przeglądu zaczyna się wraz z jego narodzinami. Dzięki zrównoważonemu żywieniu, opiece medycznej i odpowiedniemu treningowi koń nabiera odpowiednich kształtów, jest posłuszny w obsłudze i prowadzeniu. Często błędy żywieniowe, brak regularnego odrobaczania i zły trening powodują, iż koń nie prezentuje się w najlepszy sposób. Niekorzystne jest zarówno przekarmianie konia jak i niedożywienie (negatywny wpływ na układ kostny i funkcje życiowe). Poprzez racjonalne żywienie, dostarczenie młodemu koniowi dużo swobodnego ruchu oraz dostępu do pastwiska, możemy spodziewać się dobrze rozwiniętego i umięśnionego konia. Prawidłowy trening ma na celu wyrobienie u konia posłuszeństwa, muskulatury, lekkości ruchu i kondycji. Bardzo ważne aby trening był dopasowany do możliwości i wieku konia, nie zaleca się pracy z fryzami poniżej 3 roku życia.

 

Źrebięta

Źrebięta powinny być pokazywane na przeglądzie przy matce, w wieku między 6 tygodniem a 6 miesiącem życia. W przypadku przeglądów w Polsce nie zawsze jest to możliwe, jednak warto zostawić źrebię nieco dłużej przy klaczy jeśli nie sprawi to problemu. Podczas oceny źrebię prezentowane jest w pozycji stój na uwiązie a następnie puszczane luzem w celu oceny ruchu, w czasie kiedy klacz jest prowadzona w określonym chodzie. Zadaniem osoby pomagającej jest pilnowanie aby źrebię biegło przy matce, od strony sędziów. W dobrym guście jest także zadbanie o klacz, która powinna być wyczyszczona i prowadzona na prezenterce z wędzidłem.

Pozornie przygotowanie źrebięcia do przeglądu jest najprostsze. Jednak jeśli nie rozpoczęliśmy edukacji odpowiednio wcześnie, możemy mieć problem z ciągle wiercącym się, uciekającym i nieskoordynowanym źrebakiem. Wielu jest zwolenników tzw. metody imprintingu, polegającej na oswajaniu źrebięcia z bodźcami i nauce podstaw posłuszeństwa już od chwili jego narodzin. Źrebak powinien być zaznajomiony z zakładaniem kantarka, prowadzeniem na uwiązie oraz staniem spokojnie w miejscu, gdyż sędziowie muszą mieć czas aby ocenić jego budowę. Dobrze jest aby młody koń oswojony był z różnymi odgłosami, innymi końmi itp. aby podczas prezentacji luzem pokazał także step i kłus a nie tylko galopował przestraszony. W Holandii niektórzy golą źrebięta aby lepiej się prezentowały. W Polskich warunkach jest to zabieg zbędny, gdyż przeglądy odbywają się jesienią, kiedy źrebaki nabywają już ładnej, „dorosłej” sierści. Można natomiast przystrzyc źrebakowi włosy na dolnej stronie głowy oraz w uszkach, dzięki czemu będzie wyglądał szlachetniej. Jeśli źrebię jest mocniejszej budowy, o krótkich nogach- dobrym pomysłem jest także wystrzyżenie włosów na kończynach od tylnej strony, na ok. dłoń poniżej stawu nadgarstkowego i skokowego. Takie zabiegi najlepiej przeprowadzać dwukrotnie przed przeglądem, aby nierówne cięcia się zatarły (pierwsze strzyżenie na ok. 3 tygodnie przed przeglądem, drugie tylko wyrównujące 5-7 dni przed inspekcją). Wspomniane już posmarowanie kopytek pastą oraz nasmarowanie nozdrzy oliwką dla dzieci jest dozwolone.

keuringkeuringkeuring

Fotografia 1 i 2 pokazują jak poprawnie zaprezentować źrebię w stój i w ruchu. Fotografia 3 pokazuje konsekwencje nieprzygotowania się do inspekcji, handler szarpiąc się ze źrebakiem uniemożliwia mu zaprezentowanie się w optymalny sposób.
 

Konie dorosłe

Przygotowanie dorosłego konia do przeglądu jest nieco bardziej skomplikowane. Poza elementami dbałości o wygląd wymienionymi powyżej, jak strzyżenie, utrzymanie czystości należy jeszcze zadbać o trening konia. W przypadku koni trzyletnich zaleca się przeprowadzenie podstawowego, lekkiego treningu oraz nauki posłuszeństwa. Ważna jest umiejętność oceny słabych i mocnych stron konia, dzięki czemu możemy ukierunkować pracę z nim na poprawę niektórych słabości. Konie o masywnej budowie powinny być w dobrej kondycji, nie zatuczone- co niepotrzebnie potęgowałoby ich mocną konformację. Na około 6 miesięcy przed przeglądem powinniśmy rozpocząć pracę, w przypadku młodych koni lekki trening na lonży i „pracę przez zabawę”. Konie starsze mogą pracować intensywniej, w ustawieniu- na lonży, pod siodłem i w zaprzęgu. Na ok. 5-7 dni przed przeglądem należy ograniczyć koniowi trening, a nieco wcześniej zaleca się przerwać jazdę wierzchem, która w pewnym stopniu zmienia wygląd tułowia. Pracując z młodym koniem na lonży należy zadbać o duży, równy plac (najlepiej tzw. round-pen, lonżownik) o niezbyt głębokim podłożu piaszczystym. Treningi powinny być krótkie (20-30 min) i urozmaicone. Ważnym elementem pracy jest wyrobienie u konia reakcji na polecenia głosowe, posłuszeństwa, impulsu i chęci do ruchu na przód oraz rozluźnienia. Budowie umięśnienia sprzyjają częste przejścia między chodami (stęp, kłus, stęp, zatrzymanie itd.), praca w niższym ustawieniu głowy (nie poleca się stosowania „patentów” typu czambon, wodze pessoa itd. w pracy z młodym koniem; dla starszych koni pomoce te trzeba także stosować z rozwagą, ale przy ich umiejętnym zastosowaniu znacznie polepszają umięśnienie i ruch konia). Zanim zaczniemy jazdę wierzchem na koniu, powinien on posiadać dobrą równowagę podczas pracy na lonży oraz odpowiednie umięśnienie, które pozwoli mu nieść ciężar jeźdźca. W pracy pod siodłem ważne jest również zachowanie impulsu, poprawnej pracy ciałem (od zadu, przez tułów, do przodu) oraz odpowiedniego ustawienia szyi. Zbyt wysokie noszenie głowy powoduje bowiem zapadanie się grzbietu, nieprawidłowe umięśnienie szyi oraz zmniejszenie przepuszczalności. Także wstęp do pracy zaprzęgowej (np. ciągnięcie opony) oraz praca w różnorodnym terenie przyczyniają się do rozwoju fizycznego oraz psychicznego konia.

 
Poza typową pracą rozsądnie jest też nauczyć konia spokojnego stania  oraz prowadzenia w ręku. Przy tym należy pamiętać, iż pokazujemy konia idącego w prawo, podczas gdy prowadzący znajduje się po zewnętrznej stronie aby nie zasłaniać widoku komisji. Podczas prezentowania konia w stępie często pomocnik z batem znajduje się nieco przed koniem (szczególnie jeśli jest zbyt pobudzony i zdenerwowany) nie pozwalając mu na przejście do kłusa lub galopu. Jeśli koń jest spokojny a nawet ospały, dobrze jest go lekko pobudzić do energicznego ruchu naprzód, ale tak aby nie zakłócić jego naturalnego rytmu. Podobnie jest w kłusie, jeśli zajdzie potrzeba pomocnik musi być gotów do pobudzenia konia. Wcześniejsza praca ma na celu poznanie reakcji konia na bat i grzechotkę (i zapoznanie z tymi pomocami) oraz dostosowanie „pracy uwiązem” do potrzeb. Niektóre konie lepiej prezentują się gdy dajemy im pełną swobodę, inne potrzebują większego lub mniejszego oparcia w ręce prowadzącego. Źle dostosowane pomoce w najlepszym wypadku mogą spowodować, iż koń nie pokarze na co go stać, w najgorszym zaprezentuje sędziom nieregularny, szarpany, krótki chód- co będzie miało odzwierciedlenie w ocenie.
 
keuringkeuringkeuring
Fotografia 1 pokazuje jak poprawnie zaprezentować pobudliwego konia w stępie. Na drugiej fotografii widzimy zaburzenie rytmu oraz spięcie ciała u konia wywołane przez prowadzącego. Trzecia fotografia pokazuje nieumiejętną prezentację konia w kłusie, prowadzący szarpiąc konia i nadmiernie skracając uwiąz powoduje zaburzenie rytmu, skrócenie wykroku, nienaturalne ustawienie ciała z wygięciem na zewnątrz i nadmiernie spionowaną szyją.
 
keuringkeuringkeuring

Fotografia 4 pokazuje prezentację konia na długim uwiązie, koń kroczy dynamicznie podstawiając zadnie kończyny pod tułów. Dwie następne fotografie ilustrują poprawną prezentację koni w kłusie, które wymagają więcej oparcia w ręce prowadzącego, dzięki umięjętnej pracy uwiązem handler skłania konie do korzystnego ustawienia głowy i szyji, rozluźnienia ciała. 

Ponadto okucie konia na 4 nogi może być dobrym pomysłem, gdyż w przypadku deszczowej pogody i śliskiego podłoża wkręcenie haceli pozwoli koniowi bez wahania pokazać na co go stać. Nie jest dozwolone kucie korekcyjne, obowiązują zwykłe podkowy. Najlepiej zrobić to nieco wcześniej (2-3 kucia przed terminem przeglądu), aby kopyto miało czas dostosować się do podków, ma to niebagatelny wpływ na ruch konia (zbyt późne kucie może wpłynąć na pogorszenie ruchu konia, podobnie jak u ludzi nowe, niewygodne buty). Podobnie wcześniej koń musi być zaznajomiony z wędzidłem, naciskiem jakie wywiera za pośrednictwem ręki człowieka i sterowaniem.


W przygotowaniu konia do przeglądu mogą być także pomocne coraz popularniejsze metody naturalne. Dzięki nim konie są bardziej posłuszne, mniej płochliwe i lepiej reagują na sygnały. Najważniejsze jest aby trening był dla konia przyjazny, urozmaicony i dostosowany do jego możliwości.

 

© Copyright by Izabela Grzonka